Bức Tranh Vĩ Mô: Tuần Giao Dịch Nặng Nề Nhất 2026
Thị trường hàng hoá phái sinh toàn cầu bước vào tuần giao dịch cuối tháng 3/2026 trong trạng thái căng thẳng hiếm có, khi ba chất xúc tác địa chính trị và kinh tế cùng tác động đồng thời. Thứ nhất, cuộc khủng hoảng eo biển Hormuz kéo dài từ cuối tháng 2 vẫn chưa có dấu hiệu hạ nhiệt, tiếp tục đẩy phần bù rủi ro chiến tranh vào giá dầu. Thứ hai, Chủ tịch Fed Powell dự kiến phát biểu hôm nay (30/3), thiết lập định hướng chính sách tiền tệ ảnh hưởng trực tiếp đến toàn bộ giá hàng hoá niêm yết bằng USD. Thứ ba, báo cáo việc làm phi nông nghiệp Mỹ (NFP) tháng 3 sẽ được công bố vào thứ Sáu, sau khi tháng 2 ghi nhận mức giảm 92.000 việc làm – mức sụt giảm mạnh nhất trong vòng bốn tháng.
Chỉ số DXY (USD Index) hiện dao động quanh 101,42, suy yếu so với đầu tháng, tạo điều kiện thuận lợi về mặt kỹ thuật cho nhóm hàng hoá nhưng áp lực vĩ mô vẫn lấn át. Thị trường chứng khoán châu Á mở cửa đầu tuần trong sắc đỏ, phản ánh tâm lý thận trọng của nhà đầu tư trước một cuộc khủng hoảng vùng Vịnh chưa có hồi kết.
I. Năng Lượng – Dầu Thô Vẫn Là Tâm Điểm Toàn Cầu
Dầu thô: “Phần bù chiến tranh” vẫn neo cao
Sau khi đột phá mốc $100/thùng lần đầu tiên trong vòng 4 năm vào đầu tháng 3, dầu thô Brent hiện giao dịch quanh mức $112 – $113/thùng, trong khi WTI xấp xỉ $100/thùng, tăng mạnh so với đầu năm.
Nguyên nhân cốt lõi là cuộc xung đột quân sự Mỹ – Israel với Iran đã khiến lưu lượng tàu chở dầu qua eo biển Hormuz gần như đình trệ hoàn toàn. Eo biển Hormuz – huyết mạch năng lượng của thế giới – thông thường vận chuyển khoảng 20 triệu thùng dầu mỗi ngày, chiếm khoảng 20% nguồn cung dầu toàn cầu. Ngày 27/3, lực lượng Vệ binh Cách mạng Iran (IRGC) đã ngăn cản ba tàu container không cho đi qua eo biển và tuyên bố mọi tàu liên quan đến Mỹ, Israel và các đồng minh đều là “mục tiêu hợp pháp”.
IEA đã thực hiện đợt giải phóng dầu dự trữ chiến lược kỷ lục với 400 triệu thùng, song giới phân tích đánh giá đây chỉ là giải pháp tình thế, tương đương khoảng 20 ngày lưu lượng thông thường qua eo biển. Nếu tuyến đường này không được mở lại trước giữa tháng 4, nguồn cung toàn cầu có thể thiếu hụt thêm đáng kể, với cảnh báo giá dầu có thể tiếp tục leo thang lên các mức cao hơn.
Khí tự nhiên: Giá Henry Hub (Mỹ) ở mức khoảng $3,025/MMBtu, thấp hơn 20% so với dự báo của EIA cho năm 2026 ($3,80/MMBtu), nhờ nhiệt độ ôn hoà hơn dự kiến trong tháng 2. Trong khi đó, khí đốt TTF châu Âu tăng mạnh 34% kể từ đầu tháng 3 do lo ngại gián đoạn nguồn cung LNG qua Hormuz.
II. Kim Loại Quý – Vàng Dao Động, Bạc Chịu Áp Lực
Vàng: Kỳ lạ giảm giá giữa căng thẳng địa chính trị
Diễn biến thú vị nhất tuần này là giá vàng không bứt phá thêm dù bất ổn địa chính trị leo thang mạnh. Hợp đồng tương lai vàng hiện giao dịch quanh $4.499/oz, thấp hơn so với mức đỉnh $5.626 ghi nhận trong vòng 52 tuần qua, và đã điều chỉnh khoảng 13% từ vùng đỉnh.
Nguyên nhân của nghịch lý này đến từ dòng tiền tổ chức: thay vì trú ẩn vào vàng, nhiều nhà đầu tư đang chuyển sang USD và trái phiếu Mỹ ngắn hạn trong bối cảnh Fed duy trì lập trường “hawkish hold” (giữ lãi suất cao). Tuy nhiên, nhu cầu vàng từ ngân hàng trung ương vẫn mạnh, với Ngân hàng Nhân dân Trung Quốc (PBoC) duy trì mua ròng tháng thứ 15 liên tiếp.
Nhà đầu tư sẽ theo dõi sát phát biểu của Chủ tịch Fed hôm nay và báo cáo NFP cuối tuần – hai sự kiện quyết định hướng đi ngắn hạn của vàng.
Bạc: Sau đợt sụt giảm mạnh 37% chỉ trong một tuần, bạc hiện đang được giới phân tích đánh giá là có thể phục hồi trong thời gian tới khi các tín hiệu kỹ thuật cho thấy thị trường đang ở vùng quá bán.
III. Kim Loại Cơ Bản – Đồng Đứng Vững, Nhôm Tăng Theo Hormuz
Đồng: Vẫn là kim loại dẫn đầu xu hướng tăng 2026
Đồng tiếp tục là kim loại nổi bật nhất trong nhóm kim loại cơ bản năm 2026, từng lập kỷ lục $13.270/tấn vào đầu năm. Động lực chính đến từ nhu cầu điện khí hoá, đầu tư hạ tầng trung tâm dữ liệu AI, và các ràng buộc nguồn cung từ phía các mỏ lớn. Thị trường đang theo dõi chỉ số PMI sản xuất Caixin của Trung Quốc (dự báo 50,8 điểm), vì đây là tín hiệu nhu cầu đồng quan trọng từ quốc gia chiếm ~50% tiêu thụ đồng toàn cầu.
Nhôm: Hưởng lợi kép từ Hormuz
Nhôm tăng nhẹ do ảnh hưởng từ khủng hoảng Hormuz: các quốc gia vùng Vịnh chiếm khoảng 20% xuất khẩu nhôm thô toàn cầu và 8% sản lượng. Thêm vào đó, sản lượng nhôm của Trung Quốc đang chậm lại do nước này đã chạm trần sản xuất 45 triệu tấn vào năm 2025.
Kẽm & Niken
Kẽm đang trong giai đoạn chuyển tiếp sang tình trạng dư cung, với nhiều dự án khai mỏ mới dự kiến đi vào hoạt động trong nửa đầu 2026 (Rosh Pinah, Gamsberg). Niken vẫn đối mặt với tình trạng dư cung cấu trúc.
IV. Nông Sản – Phân Bón Tăng, Đậu Tương Phục Hồi
Đậu tương: Hưởng lợi từ cam kết mua hàng của Trung Quốc
Đậu tương CBOT giao dịch quanh vùng $10,85/bushel, đã phục hồi tích cực trong những tuần gần đây sau khi Tổng thống Trump xác nhận Trung Quốc cam kết mua 20 triệu tấn đậu tương Mỹ trong mùa vụ này và 25 triệu tấn cho mùa tiếp theo. Tuy nhiên, nguồn cung dồi dào từ Brazil – nhà sản xuất lớn nhất thế giới đang có vụ thu hoạch bội thu – tiếp tục hạn chế đà tăng.
Một rủi ro đáng chú ý: giá phân bón đang tăng mạnh do gián đoạn Hormuz ảnh hưởng đến xuất khẩu urê và amoniac từ các nước vùng Vịnh. Giá urê tại cảng New Orleans đã tăng từ $475/tấn lên $680/tấn, gây lo ngại về chi phí sản xuất nông nghiệp trong mùa gieo trồng xuân.
Lúa mì: Diễn biến phân kỳ
Lúa mì Chicago SRW giao dịch tương đối ổn định, với biên độ dao động +1 đến +3 cents trong phiên cuối tuần trước. Trong khi đó, lúa mì KC HRW (hard red winter) có xu hướng giảm nhẹ 3 – 4 cents. Thị trường đang chờ báo cáo diện tích gieo trồng của USDA dự kiến công bố tuần tới để có định hướng rõ hơn.
Ngô: Theo sát diễn biến năng lượng
Ngô CBOT nhích nhẹ 1 – 2 cents do theo sau đà phục hồi của dầu thô và chi phí ethanol. Tuy nhiên, nhu cầu từ Trung Quốc vẫn ảm đạm do Bắc Kinh đang ưu tiên tiêu thụ đậu tương Brazil thay vì ngô Mỹ.
V. Nguyên Liệu Công Nghiệp – Cà Phê & Đường Trong Tầm Ngắm
Cà phê: Robusta giảm, arabica giữ đà
Tuần trước, cà phê arabica (hợp đồng tháng 5) đã chạm mức cao nhất 7 tuần sau khi nông dân Brazil găm hàng chờ giá cao hơn, đẩy thị trường giao ngay vào trạng thái khan hàng. Tuy nhiên, phiên cuối tuần (27/3) ghi nhận arabica giảm trở lại 1,93% và robusta giảm nhẹ 0,08%.
Áp lực lớn nhất với giá cà phê là triển vọng nguồn cung: Marex Group dự báo sản lượng cà phê Brazil 2026/27 đạt kỷ lục 75,9 triệu bao, cao hơn dự báo trước đó của Sucafina (75,4 triệu bao) và StoneX (75,3 triệu bao). Mức tăng 15,5% so với cùng kỳ là một con số rất lớn, gây áp lực xuống đối với giá dài hạn.
Robusta được hỗ trợ phần nào khi tồn kho ICE robusta giảm xuống mức thấp nhất 3,25 tháng, chỉ còn 4.127 lots. Bên cạnh đó, khủng hoảng Hormuz cũng gây gián đoạn một phần vận chuyển cà phê từ khu vực Đông Phi và châu Á, làm chặt thêm nguồn cung robusta ngắn hạn. Giá robusta London trong tháng 3 dao động trong biên $3.415 – $3.838/tấn, trung bình tháng xấp xỉ $3.635/tấn.
Đối với doanh nghiệp Việt Nam xuất khẩu cà phê robusta, đây là thời điểm cần theo dõi sát diễn biến tồn kho ICE và triển vọng vụ mùa Brazil để tối ưu lịch chốt hợp đồng xuất khẩu.
Đường: Hồi phục từ đáy
Đường thô NY (hợp đồng tháng 5) tăng mạnh 2,32% vào phiên thứ Ba tuần trước, đạt mức cao nhất 5 tháng. Đường trắng London cũng tăng tương ứng 3,10%. Đà tăng được thúc đẩy bởi lo ngại về nguồn cung trong khi nhu cầu từ các nước nhập khẩu chủ yếu duy trì tốt.
Cao su: Chịu áp lực từ chi phí logistics
Gián đoạn vận tải biển do khủng hoảng Hormuz đang đẩy cước phí container lên cao, ảnh hưởng đến chi phí logistics xuất khẩu cao su từ khu vực Đông Nam Á, bao gồm Việt Nam. Giá cước container dự kiến có thể tăng lên đến $4.000/container nếu cuộc xung đột kéo dài, từ mức $1.000 – $1.600 trước khủng hoảng.
Bảng Tóm Tắt Giá Hàng Hoá Chủ Chốt – 30/03/2026
| Mặt hàng | Giá tham chiếu | Xu hướng |
|---|---|---|
| Dầu Brent | ~$112 – 113/thùng | ↑ Tăng mạnh |
| Dầu WTI | ~$99 – 100/thùng | ↑ Tăng mạnh |
| Vàng (futures) | ~$4.499/oz | ↓ Điều chỉnh |
| Bạc | ~$69,74/oz | ↓ Giảm mạnh |
| Arabica (KCK26) | ~$307/pound | → Ổn định |
| Robusta London | ~$3.505 – 3.560/tấn | ↓ Giảm nhẹ |
| Đậu tương (CBOT) | ~$10,85/bushel | ↑ Phục hồi |
| Đường thô (NY) | 5 tháng cao nhất | ↑ Tăng |
| Khí tự nhiên (Henry Hub) | ~$3,025/MMBtu | → Ổn định |
| Khí TTF châu Âu | +34% từ đầu tháng 3 | ↑ Tăng mạnh |
Lưu ý: Giá tham khảo, không phải báo giá chính thức. Nhà đầu tư cần kiểm tra giá thực tế trước khi giao dịch.
Nhận Định & Góc Nhìn Tuần Tới
Tuần giao dịch từ 30/3 – 3/4/2026 hứa hẹn tiếp tục là tuần biến động cao. Ba sự kiện then chốt cần theo dõi:
Hôm nay (30/3): Phát biểu của Chủ tịch Fed Powell sẽ định hình kỳ vọng về lãi suất – yếu tố quyết định chiều hướng của vàng, bạc và toàn bộ nhóm hàng hoá định giá bằng USD.
Thứ Tư (1/4): Báo cáo tồn kho dầu thô EIA – tín hiệu cung – cầu năng lượng ngắn hạn, đặc biệt quan trọng trong bối cảnh Hormuz gián đoạn.
Thứ Sáu (3/4): Báo cáo NFP tháng 3 – “sự kiện rủi ro lớn nhất tuần” với tác động kép: nếu số liệu yếu (tín hiệu suy thoái), vàng tăng, dầu giảm; nếu số liệu mạnh, Fed có thể trì hoãn cắt giảm lãi suất, đè áp lên kim loại quý.
Về trung hạn, giới phân tích nhận định nếu Hormuz không được mở lại trước giữa tháng 4, thế giới có thể mất thêm nguồn cung dầu tương đương gần 10% nhu cầu toàn cầu – một kịch bản có thể gây chấn động toàn bộ thị trường hàng hoá từ phân bón đến nhựa, từ lương thực đến kim loại.
(Bài viết được hỗ trợ bởi AI)