Bối Cảnh Vĩ Mô: Xung Đột Iran Tiếp Tục Khuấy Động Thị Trường Hàng Hoá Toàn Cầu
Thị trường hàng hoá phái sinh quốc tế ngày 18/03/2026 tiếp tục chịu áp lực lớn từ cuộc xung đột Mỹ–Israel–Iran, vốn bùng phát từ ngày 28/02/2026. Eo biển Hormuz — tuyến đường vận chuyển của khoảng 20% nguồn cung dầu thô toàn cầu — vẫn trong tình trạng tắc nghẽn nghiêm trọng khi Iran tiếp tục các hoạt động phong tỏa và tấn công tàu thương mại. Đến nay, Tehran đã thực hiện hơn 21 vụ tấn công xác nhận vào tàu dân sự, khiến lưu lượng giao thông qua eo biển giảm khoảng 70% so với mức bình thường.
Bên cạnh đó, Fed dự kiến công bố quyết định lãi suất trong tuần này, trong khi dữ liệu PPI tháng 2 của Mỹ và số liệu đơn xin trợ cấp thất nghiệp sẽ được theo dõi sát sao. Đồng USD Index dao động quanh mức 100, phản ánh tâm lý thận trọng của nhà đầu tư toàn cầu.
Năng Lượng: Dầu Thô Brent Vượt $100, Iran Đe Doạ $200/Thùng
Dầu thô Brent & WTI
Dầu thô Brent kết thúc phiên 16/03 ở mức $103,14/thùng, sau khi có thời điểm leo lên gần $120 trong tuần — mức cao nhất kể từ năm 2022. WTI giao dịch quanh vùng $94–96/thùng.
Lực đẩy chủ yếu đến từ cuộc khủng hoảng Eo biển Hormuz. Phát ngôn viên của Vệ binh Cách mạng Iran (IRGC) tuyên bố sẽ không để “một lít dầu nào” qua eo biển và cảnh báo giá có thể đạt $200/thùng nếu tình hình leo thang thêm. Goldman Sachs nhận định giá Brent có thể trung bình vượt $100 trong tháng 3, trước khi hạ về vùng $85 vào tháng 4 nếu căng thẳng dịu bớt.
IEA đã phối hợp với G7 quyết định giải phóng 400 triệu thùng từ dự trữ dầu chiến lược toàn cầu, tuy nhiên các chuyên gia nhận định lượng này chỉ đủ bù đắp khoảng 20 ngày lưu lượng thông thường qua Hormuz — không đủ để giải quyết căn bản vấn đề cung cấp.
Khuyến nghị theo dõi: Diễn biến đàm phán ngừng bắn Mỹ–Iran và khả năng mở lại tuyến hàng hải Hormuz là yếu tố quyết định xu hướng giá dầu ngắn hạn.
Kim Loại Quý: Vàng Tiếp Tục Giằng Co Quanh Ngưỡng $5.000
Vàng (XAU/USD)
Giá vàng giao ngay trong ngày hôm nay, 18/03/2026, giao dịch quanh mức $4.998/oz, sau một tuần biến động mạnh. Cuối tuần qua (17/03), giá được ghi nhận ở $5.033/oz, tăng nhẹ 0,28%. Mức đỉnh lịch sử đạt $5.595/oz vào ngày 29/01/2026 — một cột mốc chưa từng có trong lịch sử thị trường vàng.
Yếu tố hỗ trợ vàng bao gồm: căng thẳng địa chính trị leo thang tại Trung Đông, kỳ vọng Fed nới lỏng tiền tệ, nhu cầu trú ẩn an toàn gia tăng và các ngân hàng trung ương tiếp tục mua vào. J.P. Morgan Global Research dự báo vàng có thể tiến về vùng $5.000/oz trong quý IV/2026, với kịch bản tích cực hướng đến $6.000/oz dài hạn.
Bạc (XAG/USD)
Bạc giao dịch ở mức $81,81/oz (17/03), giảm 3,11% trong phiên — phản ánh sự nhạy cảm cao hơn với biến động nhu cầu công nghiệp so với vàng.
Kim Loại Cơ Bản: Đồng Tiên Phong, Nhôm Hồi Phục Nhẹ
Đồng (Copper – LME)
Đồng là kim loại cơ bản nổi bật nhất đầu năm 2026, từng lập kỷ lục $13.270/tấn hồi đầu tháng 1 trước khi điều chỉnh. Động lực tăng dài hạn đến từ nhu cầu điện khí hóa, phát triển hạ tầng AI và nguồn cung hạn chế do thiếu dự án khai thác mới.
Nhôm (Aluminium – LME)
Nhôm dao động quanh $3.031/tấn, giảm từ đỉnh 3 năm $3.270/tấn (28/01). Áp lực đến từ việc các nhà giao dịch đánh giá lại vị thế sau khi nguồn cung được dự báo tăng nhẹ khi Trung Quốc đạt trần công suất sản xuất 45 triệu tấn.
Nickel & Kẽm
Nickel tiếp tục chịu áp lực dư cung, giao dịch giằng co. Kẽm phân hóa: thừa cung tại Trung Quốc nhưng thiếu hụt tại các thị trường còn lại. Dự án mỏ kẽm Tala Hamza (Algeria) dự kiến đi vào hoạt động năm nay, có thể bổ sung nguồn cung.
Nông Sản: Thị Trường Ngũ Cốc Bị Khuấy Động Bởi Xung Đột Trung Đông
Đậu tương (Soybean – CBOT)
Đậu tương biến động mạnh trong tuần qua, tăng do lo ngại chiến tranh Iran có thể gián đoạn tuyến vận chuyển qua kênh đào Suez đến châu Á. Tuy nhiên, áp lực cung vẫn lớn khi Brazil đã thu hoạch hơn 50% vụ mùa và dự kiến sản lượng kỷ lục. Trung Quốc áp đặt kiểm soát kiểm dịch thực vật mới đối với đậu tương Brazil, tạo thêm lớp bất ổn trong chuỗi cung ứng.
Lúa mỳ (Wheat – CBOT/KC)
Lúa mỳ tăng điểm mạnh trong hai tuần gần đây, với hợp đồng Chicago SRW tăng 10–15 cents. Nguyên nhân là các quốc gia Trung Đông — vốn là những nhà nhập khẩu lúa mỳ lớn — đang trong vùng chiến sự hoặc chịu tác động từ xung đột. Thời tiết tại vùng đồng bằng Great Plains (Mỹ) khô hạn, trong khi Tây Âu quá ẩm ướt, ảnh hưởng tiêu cực đến chất lượng vụ mùa.
Ngô (Corn – CBOT)
Ngô tăng theo phản ứng dây chuyền từ lúa mỳ và căng thẳng địa chính trị, dù thị trường nội địa Mỹ vẫn đang thừa cung. Xuất khẩu tuần qua đạt mức kỳ vọng thị trường.
Nguyên Liệu Công Nghiệp: Cà Phê Tăng, Ca Cao Biến Động, Đường Phân Hóa
Cà phê Arabica & Robusta
Cà phê Arabica kỳ hạn tháng 5 (KCK26) tăng +1,74% trong phiên hôm nay, sau khi tăng 2,70% vào thứ Hai. Giá vẫn được hỗ trợ bởi lo ngại gián đoạn vận chuyển do xung đột Trung Đông. Tuy nhiên, áp lực giảm trung hạn vẫn hiện hữu khi StoneX nâng dự báo sản lượng cà phê Brazil vụ 2026/27 lên kỷ lục 75,3 triệu bao — mức cao nhất từ trước đến nay.
Cà phê Robusta ICE (RMK26) cũng tăng +1,21%, hưởng lợi chung từ tâm lý thận trọng nguồn cung. Nông dân tại Việt Nam được ghi nhận hạn chế bán ra sau khi đã chốt lượng lớn hợp đồng từ trước.
Ca cao (Cocoa – ICE NY/London)
Ca cao biến động hai chiều trong tuần. Phiên hôm nay ca cao NY (CCK26) giảm -4,35%, London giảm -2,16%, do thời tiết thuận lợi tại Tây Phi làm tăng kỳ vọng nguồn cung. Tồn kho ca cao ICE đã tăng lên mức cao nhất 7 tháng với 2.251.404 bao. Nhu cầu tiêu thụ ca cao toàn cầu suy yếu đáng kể sau khi giá gần như tăng gấp 3 vào năm 2024, buộc các nhà sản xuất chocolate phải thay đổi công thức và thu nhỏ kích thước sản phẩm.
Đường (Sugar – ICE NY/London)
Đường New York (SBK26) hôm nay tăng +1,97%, London tăng +2,76% — London ghi nhận mức cao nhất trong 1 tuần. Chiến tranh tại Trung Đông gián tiếp hỗ trợ giá đường khi giá dầu tăng làm tăng cạnh tranh giữa sản xuất đường và sản xuất ethanol tại Brazil. Tuy nhiên, nguồn cung thế giới vụ 2025/26 dự kiến thặng dư do điều kiện canh tác thuận lợi tại hầu hết các vùng trồng mía.
Cao su
Cao su thiên nhiên chịu áp lực kép: giá dầu tăng hỗ trợ cao su tổng hợp cạnh tranh, trong khi nhu cầu từ Trung Quốc — thị trường tiêu thụ lớn nhất — chưa phục hồi rõ rệt.
Tín Hiệu Quan Trọng Cần Theo Dõi Trong Ngày 18/03/2026
| Nhóm hàng | Yếu tố chú ý |
|---|---|
| Dầu thô | Quyết định IEA về dự trữ chiến lược; diễn biến tàu thuyền qua Hormuz |
| Vàng | Quyết định lãi suất Fed; dữ liệu PPI tháng 2 |
| Nông sản | Báo cáo USDA WASDE; tiến độ thu hoạch đậu tương Brazil |
| Cà phê | Dự báo cập nhật sản lượng Brazil/Vietnam của StoneX |
| Ca cao | Lượng mưa Tây Phi; tồn kho ICE |
| Kim loại cơ bản | Số liệu sản xuất công nghiệp Trung Quốc; nhập khẩu đồng tháng 2 |
Góc Nhìn Chuyên Gia
Cuộc khủng hoảng Eo biển Hormuz đang tạo ra cú sốc mang tính cấu trúc đối với thị trường hàng hoá toàn cầu — không chỉ dừng lại ở dầu mỏ mà còn lan rộng sang khí đốt, phân bón, nhôm, lúa mỳ và các mặt hàng nông sản khác. Oxford Economics cảnh báo nếu giá dầu trung bình đạt $140/thùng trong hai tháng, khu vực Eurozone, Anh và Nhật Bản có thể rơi vào suy thoái.
Trong bối cảnh này, thị trường hàng hoá phái sinh tại Việt Nam càng thể hiện rõ vai trò là công cụ phòng ngừa rủi ro thiết thực cho doanh nghiệp. Đặc biệt, việc Quốc hội Việt Nam bổ sung Luật Giao dịch Hàng hoá Phái sinh vào chương trình lập pháp năm 2026 và kế hoạch thí điểm sàn giao dịch hàng hoá vật chất từ năm 2026 là tín hiệu tích cực cho nhà đầu tư muốn tiếp cận thị trường này một cách bài bản và minh bạch hơn.
Bài viết tổng hợp thông tin từ: Reuters, CNBC, Al Jazeera, Barchart.com, Goldman Sachs Research, World Economic Forum, Fastmarkets, LiteFinance, USAGOLD, Market Insights (Price Group), Wikipedia/2026 Strait of Hormuz crisis, VnEconomy. Thông tin chỉ mang tính tham khảo, không phải khuyến nghị đầu tư.
Cập nhật: 18/03/2026 | Biên tập: Bộ phận Content Marketing